ما را در شبکه های اجتماعی با آی دی jiryageram دنبال کنید.

 هنر قالی بافی از دیرباز توانسته ایرانیان را در جهان شهره کند،این هنر در استانها و شهرهای مختلف شرایط گوناگونی دارد.

استان مرکزی توانسته با توجه به این هنر،قالی بافی را زنده نگه دارد و برندهایی جهانی را ارائه دهد. در فاصله حدود ۶۰ کیلومتری اراک  روستایی با نام «جیریا» وجود دارد که زنان و مردان هنرمند آن،زندگی را بر تار و پود فرش هایی که به خاطر تراکم بالایشان با نام «آهنین» معروف شده اند،نقش می کنند.

این فرش ها در ۱۶۰ رج و گاه تا ۲۰۰ رج و بانقش های مهرجو و شاه‌عباسی، لچک ترنج،دسته‌گلی، تک‌بته و مرغ ماهی‌خوار بافته می شوند.

«فرش آهنین جیریا» که با سکوت و بی توجهی مسئولان،و تنها با همت اهالی روستا توانسته جایگاه خود را حفظ کند،این روزها دیگر  با نام اختصاصی جیریا به بازار عرضه می شود.

جیریا پایتخت فرش دستباف ایران

آهنگ بافت فرش از تمامی منازل روستای جیریای استان همچنان به گوش می رسد

جیریا روستائی در ۵۵ کیلومتری شهرستان اراک است که ۵۰۰ خانوار در ان زندگی می کنند و تمامی زنان این روستا فرش می بافند

این سنت قدمی زنان جیریایی با گذشت ۲۰۰ سال همچنان اصالت خود را حفظ کرده است
بافندگان فرش دستبافت در جیریا از تبحر ویژه‌ای در بافت برخوردار هستند و به جرأت می‌توان گفت با عبور از هر خانه‌ای در این روستا می‌توان دار قالی را دید و اهالی خانه را که مشغول بافت هستند. زنان جیریائی گاهی اوقات روزی ۱۰ ساعت از وقت خود در کنار دار قالی سر می کنند

نقشه های مرغ و ماهی، مستوفی، پرده ای و گل و بوته ، پرده ای ، شاه عباسی، افشان و ترنج با گل و جانور، طرحهای فرش های زنان جیریائی است

رئیس اداره فرش سازمان صنعت معدن و تجارت استان مرکزی گفت : زنان جیریائی سالانه هزار متر فرش می بافند که به لحاظ اصالت ،کیفیت مواد اولیه ، تراکم در بافت و استفاده از مواد اولیه بومی شهرت جهانی پیدا کرده است

کمال ابادی افزود : بیش از ۱۶ هزار بافنده فرش در استان مرکزی فعال هستند و استان مرکزی سالانه بیش از ۲۰هزار متربع فرش روانه بازارهای داخلی و خارجی می کند

جیریا

مختصات: ۳۴°۲۵′۲۰″ شمالی ۴۹°۲۲′۳۸″ شرقی / ۳۴٫۴۲۲۲۲°شمالی ۴۹٫۳۷۷۲۲°شرقی / 34.42222; 49.37722
جیریا (اراک)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان اراک در استان مرکزی ایران است. این روستا یکی از روستاهای باستانی منطقه فراهان می باشد
.(جیریا معرب گیریا است بنابراین نام قدیمی روستا گیریا است چنان که در گویش محلی هم به همین نام می شناسند لازم است ذکر شود معانی متفاوتی برای گیریا آورده شده است به عنوان مثال محصور شدن در کوه ها یا گبریا یا زرتشتیها) راه ارتباطی:اراک میدان فراهان جاده فرمهین - ساروق جیریا فاصله تا اراک ۶۱ کیلومتر
براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۶۰۰۰ نفر (۱۵۰۰خانوار) برآورد شده است

#آداب_و_رسوم_جیریا 

یادش بخیر چوب خط های روی دیوار که روز شمار بده بستون شیرواره  بود وشیر زن هایی که  بخشی ازاقتصاد خانواده به دوششان بود 
جالب تر اینکه این خانم ها ریالی خودشون خرج نداشتند جز سالی یک دست لباس اونم با اصرار اطرافیان و قانع و شکر گزار بودند

زمانی که از چوب خط استفاده می کردند،شاید به نظر باسوادان یه کار ناچیزی به شمار می آمد،اما دانشمندان ریاضی با الگو گرفتن ازاین روش کتب ریاضیات را تغییر دادن ونظرشون این است که، بهترین روش آموزش ریاضی در سنین کودکی همان چوب خط می باشد.
در شمارش اعداد نیز شیر زنان روستا،
از اصطلاح پنجاه وده-پنجاه و بیست- پنجاه وسی -پنجاه وچهل و.......استفاده میکردند.
خدا مارا ببخشه ،به نظرمون مسخره می آمد .با دوستان میگفتیم بی سوادن ببین چطوری شمارش میکنند،
لذا همین روش شمارش جهت تثبیت آموخته های دانش آموزان توسط مولفان کتب درسی  رایج شده.

گه واره خانه ما می آمد( برای ابتدا)اول حیاط را آب وجارو می کردیم اسفند دود می کردند. شیر آور را برا شام نگه می داشتند.لله  درست می کردند.درپایان به آنها مایه وکره می دادندبا سبزه .وهمه ذکرشان بود برکت برکت.(برکت شی .برکت کن..)با شیرپالا صاف می کردند .خاماتو .قیماق.تهشیر دیک سیاه می گرفتندبا شیره صرف می شد.یادآن ایام، مادرها ،و پدرهابخیر
 

#آداب_و_رسوم_جیریا

یکی از سنت های زنان روستا شیرواره گری بود .
شیرواره به معنی تعاون و همکاری درجمع کردن شیر گاو ویا گوسفندمیباشد.طوری که خانمهای محله یک نفر را بعنوان سرگروه انتخاب می کردندواسامی کسانی که تولید شیر داشتند مشخص میشد،سپس هنگام صبح وشام ظروف شیر را به خانه کسی که نوبتش بود میبردند.
مسئول یا سرگروه میزانهایی از چوب درخت انگور داشت وظرف شیر هر کس را مشخص میکرد وبودن یاداشت اندازه گیریهارو در ذهنش نگه میداشت به همین صورت ادامه داشت تا نوبت نفر آخر.
این همکاری مزایای زیادی داشت ازجمله:
بعلت نبود یخچال شیر فاسد نمیشد ودر همان روز فراوری میشد
یک نوع تعاون و تعامل سازنده بین مادران بوجود می‌آمد که منجر به دوستی ،صمیمیت ،محبت ومهربانی می گردید
فرزندان خانوادهای که نوبت شیرواره درمنزل آنها بود ،درحد مرگ ازلبنیات مانند خاماتو،سرشیر ،شیر،شیر برنج،کره،ماست،دوغ و.......می خوردنند
چوب های اندازه گیری شیر را اصطلاحا لع له می گفتند
#آداب_و_رسوم_جیریا

یکی دیگه از رسوم جیریا
دو یا سه روز به عروسی، زنان قوم وخویش وهمسایه ،به خانه داماد یا عروس می رفتندمقداری آرد می گرفتندوبه خانه خود می بردندیا از آرد خودشان، خمیر می کردند، نان می پختند و می آوردند.به این ترتیب نان عروسی راتهیه می کردند بعدا آن خانواده تلافی می کردند..
به این ترتیب باهم همکاری وتعاون داشتند ..یاد آن زنان شیردل گرامی.اگه در بین مانیستنددراین شب جمعه خدا رحمتشان کنه.
#آداب_و_رسوم_جیریا

چشماتو بل هم » چشمات را ببند
یه اینجیله گوشت » یه تکه گوشت 
هونگ» هاون
اونجون»آنجا
اینجون » اینجا
بالنگو»بلند گو
تاباری مونه» تعادل نداره
از مون واپرس » از من بپرس
گل درخته شی مونی» بالای درخت چکار میکنی
میفتی پایین متکی » می افتدی پایین آسیب میبینی
بل چفت بگیروم واست » قلاب گرفتن 
پاکشا بَتِکان» همه اش را بریز زمین
تنده هاشو درار» دانه هاشو در بیار
بتکید » ترکید
ووردی بیا » بنداز بیا
جان نکن» تقلای بیخودی نکن
خُنُک» خنک
بَسور اون ور» برو کنارتر بشین
ببِ جانوم» بچه جانم
اون طور نکن» اون کار رو نکن
چنگول» نیشگون
خوب خویی جا کردیا» خوب خوابیدی
از مون وانپرس» از من نپرس
پُسرش بگوید» پشت سرش تکرار کنید
پاک خانه رو گور گور کرد »خانه رو بهم ریخت
شو »شب
رنگ و بارنگ» رنگارنگ
تخ » تخم مرغ
از جا خودت در نرو » کنایه از این که غرور تو را نگیرد
‌‌‌دِر پوش » بپوش
دوا » دارو
دِسوم »دست و صورت
تاس حموم»لگن کوچک
صَبون»صابون
پابلا»با پا شستن
ندِرزِگان به مون»به من نپاش
میچای»سردته!؟
سرما برفته تو قالبوم»سرما وارد بدنم شده
کُهه مونه»سرفه میکنه
بوسکباد مونه» در جا میزنه
شِبی در اوردن» تعزیه خوانی میکنن
دوار خانه ما نخورّه»دیوار خانه ما خراب نشه
بین چجور کِرته مونه»ببین چطور گرد وخاک راه انداخته موقع راه رفتن
دِر پوشانوم بشِت»لباس را بهت بپوشانم
اووالت»ادویه پیازچه خشک شده
باسه شی» برا چی
بُته نداری»ریشه و اصالت نداری
شَرّت بکنه»دور شو
تخ تخ»آویزان کردن پارچه های در شب عید توسط بچه های همسایه از پشت بام خانه ها به پایین جهت قرار دادن عیدی اهل منزل در آن برای بچه ها
پی شی میگردی» دنبال چی میگردی
دال : نوبت
 

فرش جیریا -

جیریا پایتخت فرش دستباف ایران

آبشار تندوره جیریا

فرش جیریا ، جیریا پایتخت فرش دستباف ایران

با غذاهای "ثبت ملی" شده استان مرکزی آشنا شوید

تهیه و تنظیم:روابط عمومی میراث فرهنگی استان مرکزی

آش متنجه از #جیریا هم به ثبت ملی رسیده

طرز تهیه آش متنجه

بلغور گندم با لپه بزاریم بپزه بعد پیاز داغ فروان با زردچوبه قاطی کنیم در آخر چاشنی سرکه انگور شیره بریزیم **بعد نوش جان میکنیم
 

سفر ناصرالدین به جیریا

تپه محمد اباد جیریا در فهرست آثارملی قرار گرفت

بفتاده تنگلا »در جای تنگ گیر کرد
 هوا بق داره» هوا دم کرده            
غازه» گاز گرفتن                        
جوانزن» دختر جوان دم بخت      
تونگله» کوزه آب کوچک
ولنگار» رها شده
کرته مونه» سرفه میکند
بکلاچ» خاراندن
بوجان» پدر بزرگ
نن جان» مادر بزرگ
خوار» خواهر
اندود» کشیدن گل برای ترمیم دیوار و پشت بام گلی
بپایتان» نگاه کنید
ایستیوت در مونه» هنوز توان خوردن داری!
دندانه» زنبور
بگزید» گزیدن
ای از چانه بفتی» کنایه از حرف زدن زیاد
مون» من
بشت میگوم » بهت میگم
گوش بله»  کس که گوش نامتقارن دارد
توء» خاکینه
ترل وا» حلو
نملید شما» نمی گذارید شما
سقک»سکسه
پنجوله» انگشت
چرقد» روسری
آموخته» عادت کرده
آیشوم» آویشن
دب» کسی که خودش را میگیرد
گیلینک» تگرگ
اقور بخیر»کجا میرید
شی میگه»چه چیزی میگوید
گوشت اوو» گوش آبه
ملقه»ملاقه
نوبات»نبات
اورتنه» آروغ زدن
هنوشه زنان»نفس زنان
بوبا» بابا
توک»مو
بیدی»دیدی
چک چول»خرده چوب
چوله»چوب کوچک
چقله مستان» کنایه از کسی که خیلی خوش است
نلید این جون» نگذارید اینجا
قاب» ظرف
ویشیل» آش بدون طعم و مزه
آفتوء» آفتابه
برو دوما» برو عقب
اسا این صحبتا نی» اصلا این حرفا نیست
یاواش» یواش
بخوشار»فشار بده
بتلان»شستن (چلاندن لباس)
بپلان بره» همه غذا را بخور
واچکید» شیری که در اثر جوشیدن زیاد از مقدار آن کم شده
حط بالا» حیاط بالا
پاشکنه» نشیمن گاه جلوی درب خانه
در حطه» در حیاط
هاترید»زمانی که پوست بدن به زمین کشیده میشود
آفتو رو» روبه روی آفتاب
بفتاد دیم رو»برگشت به پشت
اوزان» آویزان
یکنجون جای هیش نی»همچین جای اصلا نیست
رتش کونوم بیا»بفرستمش بیاد
جخت»به زور
باخارو»بخاری
روشین»روشن
نلش دره»نگذار فرار کنه
 

سنگ نگاره‌های قشلاق‌های جیریا مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اراک، بخش مرکزی، روستای جیریا، منطقه قشلاق‌ها واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۸ اسفند ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۵۳۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

سنگ‌نگاره‌های قشلاق‌های جیریا
نام	سنگ‌نگاره‌های قشلاق‌های جیریا
کشور	ایران
استان	استان مرکزی
شهرستان	شهرستان اراک
اطلاعات اثر
کاربری	سنگ‌نگاره
دیرینگی	دوران‌های تاریخی پس از اسلام
دورهٔ ساخت اثر	دوران‌های تاریخی پس از اسلام
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت	۲۵۳۸۲
	تاریخ ثبت      ۱۸ اسفند ۱۳۸۷