انواع نقش و نگار فرش جیریا

نقش‌ها

فرش جیریا، نقش‌های مختلفی دارد که از معروف‌ترین آنها با نام لچک ترنج، مهرجو، شاه‌عباسی، دسته‌گلی، تک‌بته و مرغ ماهی‌خوار شناخته می‌شود. این نقشه‌ها توسط هنرمندان خبره طراحی می‌شود.

شش متری

بزرگ‌ترین اندازه فرش‌های جیریایی، قالیچه‌های شش متری است که در اندازه‌های ۳۱۲ و ۲۰۸ سانتیمتر بافته می‌شوند.

خرک

کوچک‌ترین فرش این منطقه به «خرک» معروف است که در اندازه‌های ۱۳۶ در ۶۴ سانتیمتر بافته می‌شود. این نوع فرش را بعضی با نام «زرچارک» هم می‌شناسند.

ذرع‌‌ونیم

«ذرع‌ونیم» فرشی است که توسط جیریایی‌ها در قطعات ۱۵۶ تا ۱۰۴ سانتیمتر بافته می‌شود و در قطع همان قالیچه‌های معمولی است.

دو زرعی

قالی‌های دو ذرعی هم در اندازه ۲۰۸ متر در ۱۳۵ سانتیمتر بافته می‌شوند. این فرش، کمی از قالیچه‌های معمولی بزرگ‌ترند و در کنار فرش‌های ذرع و نیمی محبوب‌ترین قالی‌های جیریایی هستند. قیمت انواع قالی و فرش‌های جیریا بسته به اندازه آنها متفاوت است و البته قطعاً قیمت مواد اولیه تهیه آن، در قیمت نهایی فرش تأثیرگذار است. قیمت این فرش‌ها از ۱۵ میلیون تومان شروع شده و تا ۴۰ میلیون تومان هم در بازار معامله می‌شوند.

فرش جیریا چگونه بافته می شود؟

تولیدکنندگان فرش جیریا مواد اولیه بافت فرش‌شان را از شهرستان قم تهیه می‌کنند؛ چون معتقدند خامه‌های فعلی موجود در بازار اراک کیفیت سابق را ندارند.

بافت‌ فرش جیریا همان مراحل بافت فرش‌های معمولی را دارد.

دار و چله‌کشی فرش جیریا

برای بافت قالی‌جیریا اول باید دار قالی برپا شود. دار قالی‌های جیریا، مثل بیشتر قالی‌های ایرانی، عمودی است. بعد از دار قالی‌ نوبت به «چله کشی» می‌رسد. چله‌کشی در واقع همان نصب تاروپودها روی دار است که نخ‌های پشمی یا ابریشمی روی آنها گره می‌خورد. چله‌کشی با توجه به ابعاد و رج شمار قالی انجام می‌شود و بنابراین برای هر نوع فرش متفاوت است.

کوجی بندی و هاف‌گذاری در فرش جیریا

بعد از مرحله چله‌کشی نوبت به کوجی‌بندی یا کجوبندی می‌رسد. کجو وسیله‌ای چوبی یا فلزی است که از آغاز تا پایان بافت قالی بر روی دار باقی می‌ماند که برای نظم دادن به تارها و برای جدا کردن تارهای زیروروی قالی استفاده می‌شود. بعد از کوجی‌بندی نوبت هاف‌گذاری می‌رسد. هاف‌ میله‌ای کمتر از کوجی است که آن هم روی دار نصب می‌شود و با عقب و جلو بردن هاف ‌چله‌ها جابه‌جا می‌شوند.

زنجیره‌بافی

بعد از کوجی‌بندی و هاف‌گذاری، نوبت به زنجیره‌بافی می‌رسد زنجیره‌بافی با یک رشته نخ در اول و آخر دار قالی انجام می‌شود تا بعد از اتمام بافت، فرش از هم گسیخته و پاره نشود.

بافت فرش جیریا

بعد از تمام این مراحل نوبت به بافت فرش می‌شود که تمام آنها براساس نقشه انجام می‌شود. بافندگان فرش جیریا در استان مرکزی معتقدند برای بافت این فرش باید حتماً از نقشه‌های اصیل قالی استفاده شود.

کدام نوع از انواع فرش جیریا را بخریم؟

فرش جیریا انواع مختلفی دارد و بیشتر براساس اندازه و نقش نام‌گذاری می‌شود.

در انتخاب محصولات جیریا، هم می‌توانید سراغ قالی بروید و هم پشتی.

چاباد:منظره ای بسیار زیبا در بین کوههای جنوبی روستای جیریا" دارای چندین درخت تنومند و چاه اب بسیار گوارا وموقعیت بسیار دیدنی وجذاب می باشد.

باغ های بهمن:این باغها در میان کوههای جنوب غربی روستای جیریا واقع شده اند این مکان دارای درختان متنوع وچندین چشمه پرآب می باشد که باعث سرسبزی این دره گردیده وآن را به مکانی برای گردشگری تبدیل کرده است.

گویش مردم جیریا به زبان فارسی با لهجه خاص منطقه است که به گویش یکی از بخش های آن منطقه به نام ساروق شباهت کمی دارد و با توجه به قدمت بیشتر روستای جیریا، گویش آن بخش (ساروق) تحت تاثیر این روستا (جیریا) قرار گرفته است.

امازاده یحیی و امام زاده شاهزاده حسین از اماکن مقدسه این روستا می‌باشد. از جاذبه‌های گردشگری می‌توان به قله بهمن، قنات و باغات آبخوران (آخوران) اشاره نمود.سنگ نگاره های قشلاق ها با 2500 سال تاریخ

براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۳۸۹۶ نفر (۱۰۵۰خانوار) برآورد شده‌است.

در ۵۵ کیلومتری شهر اراک روستایی تاریخی وجود دارد که اگر چه همچون بسیاری روستاهای دیگر تماشایی و خوش آب‌وهواست، اما نامش به واسته دست‌بافته‌های زیبای ساکنانش در تمام ایران معروف شده است.

دقت و تبحر فرش بافان روستای «جیریا» باعث شده در ۱۰۰ سال گذشته، محصول دستبافت آنها از انواع پرطرفدار فرش باشد.

بافندگان فرش دستبافت در جیریا از تبحر ویژه‌ای در بافت برخوردار هستند و به جرأت می‌توان گفت با عبور از هر خانه‌ای در این روستا می‌توان دار قالی را دید و اهالی خانه را که مشغول بافت هستند.

تراکم بالای فرش جیریا یکی از ویژگی‌های مهم آن است.

بیشتر این فرش‌ها در ۱۶۰ رج و گاه تا ۲۰۰ رج هم بافته می‌شود.

این تراکم باعث شده که این فرش به نام «فرش آهنین» هم معروف شود.

این سفتی و استحکام به حدی است که وقتی روی آن راه می‌روید، تفاوتش را با فرش‌های دستبافت دیگر کاملاً احساس می‌کنید.

این ویژگی عمر این فرش‌ها را هم بالا می‌برد؛ فرش‌هایی که علاوه بر استحکام، به دلیل نقش‌های متنوع و زیبای‌شان مثل مهرجو و شاه‌عباسی زینت‌بخش خانه‌های بسیار شده‌اند.

بافت فرش جیریان را بیشتر زن و مردان بافنده با تجربه بر عهده دارند. بافندگانی که با رعایت اصول فنی و هنری، بافته دست‌شان محصول صادراتی درجه یک است.